Vinç ağırlığı sınıfa göre çok değişir: araç üstü bir hiyap kamyonla birlikte yaklaşık 10–30 ton, 50 tonluk bir mobil vinç yaklaşık 36 ton, büyük mobil ve paletli vinçler ise yüzlerce ton gelir. Bu rakam, vincin kaç ton kaldırdığından ayrı bir sorudur ve en çok zemin, yol, köprü ve bina döşemesi kararlarında işe yarar. Aşağıda sınıflara göre tipik aralıkları veriyor, sahada bu ağırlığın nerede sorun çıkardığını anlatıyoruz. Kaldırma kapasitesi tarafı için vinç kaç ton kaldırır yazımıza bakabilirsiniz.
"Vinç kaç ton" sorusunda iki ayrı sayı var
Telefonda "vinç kaç ton?" diye soranların bir kısmı kaldırma kapasitesini, bir kısmı ise aracın kendi ağırlığını merak ediyor. İkisi farklı şeyler. "50 tonluk vinç" ifadesindeki 50, üreticinin en ideal koşulda verdiği azami kaldırma değeridir. Aracın kantarda çektiği ağırlık ise ayrı bir değerdir ve kaldırma kapasitesiyle birebir orantılı değildir; aynı tonaj sınıfında bile modele, aks sayısına ve yanında taşınan karşı ağırlığa göre değişir.
Bir üretici örneği vermek gerekirse: Liebherr, LTM 1050-3.1 modelini 50 ton azami kapasiteli, 3 akslı ve yaklaşık 36 ton toplam ağırlıklı olarak tanıtıyor. Yani kapasite ile kendi ağırlık birbirine yakın görünebilir ama bu bir kural değildir; büyük vinçlerde kendi ağırlık, sökülüp ayrı taşınan karşı ağırlıkla birlikte kapasiteyi aşabilir.
Sınıflara göre vinç ağırlığı: tipik aralıklar
Aşağıdaki tablo kesin model değeri değil, sınıf için yön gösteren tipik aralıklardır. Belirli bir aracın değeri ruhsatında ve üretici teknik föyünde yazar.
| Vinç sınıfı | Tipik kendi ağırlığı (yol hâli) | Not |
|---|---|---|
| Örümcek / mini vinç | Yaklaşık 1–10 ton | Paletli, kapı ve asansörden geçebilen modeller var |
| Hiyap (kamyon üstü) | Yaklaşık 10–30 ton (kamyonla birlikte) | Kasada yük varsa toplam artar |
| Sepetli platform (araç üstü) | Yaklaşık 3,5–30 ton | Kamyonet şasili küçük modellerden çok akslı büyüklere |
| Mobil vinç 25–60 ton sınıfı | Yaklaşık 24–48 ton | Genelde 2–4 aks; örnek LTM 1050-3.1 yaklaşık 36 ton |
| Mobil vinç 100 ton ve üzeri | Yaklaşık 48–96 ton ve üzeri | Karşı ağırlık çoğu zaman ayrı tırla gelir |
| Paletli vinç | Onlarca tondan yüzlerce tona | Parça parça taşınır, sahada kurulur |
Tabloda iki şeye dikkat edin. Birincisi, yol hâli ile çalışma hâli aynı değildir: büyük vinçler karşı ağırlığın bir kısmını veya tamamını ayrı araçla getirir, sahada takar. İkincisi, kancaya asılan yük de çalışma sırasında aynı zemine biner.
Ağırlık neden önemli? Dört yerde karşımıza çıkar
1. Zemin ve ayak basıncı
Çalışma anında vincin kendi ağırlığı, karşı ağırlık ve yük toplamı ayaklar üzerinden zemine aktarılır ve bu yük ayaklara eşit dağılmaz. 36 tonluk bir aracın tek bir ayağına, yükün uzandığı tarafta kendi ağırlığının yarısından fazlası binebilir. Hesabın mantığını ve sedye plakasının rolünü vinç ayakları ve zemin basıncı yazımızda anlattık.
2. Yol, aks yükü ve izin
Karayolunda araçların toplam ağırlığı ve aks başına düşen ağırlık için sınırlar vardır. Bu sınırları aşan vinçler ancak izinle ve belirli güzergâhlarda yürüyebilir; büyük vinçlerde karşı ağırlığın ayrı taşınmasının sebebi budur. Konunun mevzuat tarafını vinç aracı gabari ve yol izni yazımızda ele aldık. Müşteri açısından pratik sonuç şu: büyük vinç demek, bazen ek tır, ek süre ve ek izin demektir.
3. Köprü, menfez ve köy yolları
Şanlıurfa kırsalında sulama kanalı üzerindeki küçük köprüler, menfezler ve stabilize köy yolları en sık takıldığımız noktalar. Kanal köprüsünün tabelasında bir tonaj sınırı yazıyorsa, o sınırın üstündeki araç oradan geçmez; alternatif güzergâh aranır ya da daha hafif bir araçla iş çözülür. Tabela yoksa köprünün sahibi olan kurumdan (belediye, DSİ veya ilgili idare) bilgi alınması gerekir. Tahminle geçilmez.
4. Döşeme, otopark ve bahçe içi
Vinç bazen bina bahçesine, otopark tabliyesine ya da bodrum üstündeki bir döşemeye girmek zorunda kalır. Burada belirleyici olan vincin ağırlığı değil, o döşemenin taşıma kapasitesidir ve bu bilgi ancak yapının statik projesinden veya proje müellifinden alınır. Bu bilgi yoksa vinci döşeme dışına koyup daha uzun bomla çalışmak çoğu zaman daha doğru çözümdür.
Sahada kullanabileceğiniz hızlı kontrol listesi
- Vincin geleceği güzergâhta tonaj sınırlı köprü, menfez veya alt geçit var mı?
- Son yüz metre asfalt mı, stabilize mi, tarla mı? Yağmur yağdı mı?
- Vinç bir döşeme, rampa veya otopark tabliyesi üzerine çıkacak mı? Çıkacaksa taşıma kapasitesi bilgisi kimde?
- Ayakların ineceği noktada rögar, kanal kapağı, yeni dolgu var mı?
- Büyük vinç gerekiyorsa karşı ağırlık için ikinci aracın da durabileceği yer var mı?
- Sahaya giriş kapısı ve dönüş alanı aracın boyuna uygun mu? Ölçüler için vinç aracı ölçüleri yazısına bakın.
Daha hafif vinç her zaman çözüm mü?
Ağırlık sorunu çıkınca ilk akla gelen daha küçük vinç çağırmaktır. Bu bazen doğrudur, bazen değildir. Küçük vinç, yükü istenen yarıçapta kaldıramıyorsa sorun çözülmez, sadece yer değiştirir. Bu durumda seçenekler şunlardır: vinci yüke daha yakın bir noktaya koymak için zemini iyileştirmek, sedye plakasını büyütmek, yükü parçalara ayırmak ya da işi iki aşamaya bölmek. Hangi tonajın yeteceğini düşünmek için kaç tonluk vinç gerekir rehberimizden başlayabilirsiniz.
Bizim sahadaki alışkanlığımız şu: vinç ağırlığını, keşifte zeminden ve güzergâhtan sonra konuşuruz. Çünkü işin yapılıp yapılamayacağına çoğu zaman kancadaki yük değil, aracın kendisinin oraya güvenle girip girememesi karar verir. Şanlıurfa merkez ve ilçelerindeki saha koşullarını Şanlıurfa vinç kiralama sayfamızda özetledik.
Sık sorulan sorular
Bir mobil vinç kaç ton gelir?
Sınıfa göre değişir. 25–60 ton kapasiteli mobil vinçler yol hâlinde tipik olarak 24–48 ton aralığındadır; örneğin Liebherr LTM 1050-3.1 yaklaşık 36 tondur. Kesin değer aracın ruhsatında ve teknik föyünde yazar.
Vincin kendi ağırlığı kaldırma kapasitesine eşit mi?
Hayır. İkisi ayrı değerlerdir. Bazı sınıflarda birbirine yakın çıkar ama büyük vinçlerde karşı ağırlıkla birlikte kendi ağırlık kapasiteyi aşabilir.
Hiyap kaç ton?
Kamyonla birlikte tipik olarak 10–30 ton arasındadır. Kamyonun aks sayısı, vinç modeli ve kasadaki yük toplamı değiştirir.
Vinç köprüden geçebilir mi?
Köprünün tonaj sınırı aracın toplam ağırlığından büyükse geçebilir. Sınır tabelada yazmıyorsa köprünün bağlı olduğu idareden bilgi alınmalıdır; tahminle geçilmez.
Vinç otopark tabliyesine veya bahçe döşemesine çıkabilir mi?
Ancak döşemenin taşıma kapasitesi statik projeden veya proje müellifinden öğrenilip vincin ayak yükleriyle karşılaştırıldıktan sonra. Bilgi yoksa vinç döşeme dışına konup daha uzun bomla çalışılır.