
Hiyapta (araç üstü vinç) en sık duyulan dört şikâyet şunlardır: bom kendiliğinden iniyor, yükü tutmuyor, ayak yük altında kaçırıyor, kumanda tepki vermiyor. İlk ikisinin olağan şüphelileri yük tutma valfi ile silindirdeki iç kaçaktır ve ikisi de sahada kurcalanacak iş değildir: yükü indirip vinci toplamanız ve tamir ettirmeniz gerekir. Kumanda sorunlarının bir kısmı ise arıza değil, aşırı yük korumasının devreye girmesidir. Aşağıdaki tablo hangisinin hangisi olduğunu ayırmanıza yardım eder.
Hiyap yükü nasıl tutar?
Hiyapta bomu kaldıran ve uzatan her şey hidrolik silindirdir. Hiab X-Duo operatör kılavuzuna göre bütün silindirlerde güvenlik donanımı olarak yük tutma valfi bulunur: hareket bittiğinde vinci o konumda tutar; bir hortum patlasa ya da bir boru kırılsa bile bomun çökmesini engeller. Bu yüzden sağlam bir hiyapta kolu bıraktığınızda yük olduğu yerde kalır. Kalmıyorsa ya valf görevini yapmıyordur ya da yağ silindirin içinde bir taraftan öbür tarafa kaçıyordur.
Aynı kılavuz iki uyarı daha yapar: asılı duran yükün üzerine yük eklenmez, çünkü bu yük tutma valfinin açılmasına ya da aracın devrilmesine yol açabilir; valflerin üzerindeki mühür telleri kopmuşsa vincin servise gösterilmesi gerekir. Hiyabın ne olduğunu ve hangi işlerde kullanıldığını hiyap nedir, kaç ton kaldırır yazımızda anlatmıştık.
Belirti, olası neden, ne yapmalı
Tablo, Hiab'ın operatör kılavuzundaki arıza tablosundan derlendi. Başka markalarda ayrıntılar değişir, mantık aynıdır.
| Belirti | Olası neden | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Bom yükü tutmuyor, kendiliğinden iniyor | Birinci ya da ikinci bomdaki yük tutma valfi hasarlı; silindirde iç kaçak | Yükü indirin, vinci toplayın. Tamir gerekir |
| Uzatmalar yük altında kendiliğinden hareket ediyor | Uzatma yük tutma valfi hasarlı; silindirde iç kaçak | Yük kaldırmayın. Tamir gerekir |
| Ayak silindiri aracın yükünü taşıyamıyor, içeri kaçıyor | Silindirde iç kaçak ya da yumuşak zemin | Ayağı yeniden basın, altına destek plakası koyun. Tekrarlarsa tamir gerekir |
| Ayak uzatmaları dışarı çıkmıyor | Uzatma kilidi açılmamış; değilse hidrolik arıza | Önce kilide bakın. Kilit açıksa tamir gerekir |
| Hidrolik pompa ses yapıyor | Depo havalandırma kapağı tıkalı; yağ seviyesi düşük; pompa arızalı | Vinci hemen durdurun. Kapağa ve yağ seviyesine bakın; ses sürerse tamir gerekir |
| Dönüş düzensiz ve sesli | Hidrolik yağ ya da dönüş kutusu yağı eksik; üst yatak yağsız; yataklar hasarlı | Yağı tamamlayın, yatağı gresleyin. Geçmezse tamir gerekir |
| Vinç kumandaya tepki vermiyor, panelde ikaz ışıkları yanıyor | Aşırı yük koruması devrede | Yük momentini azaltan hareketi yapın: yükü indirin ya da araca yaklaştırın |
| Kumandanın tek bir fonksiyonu çalışmıyor | Sistem açılırken o kol nötrde değildi | Stop butonuna basın, bütün kolları nötre alın, stop butonunu bırakın |
| Kumanda sistemi hiç açılmıyor | Sigorta atmış, kablo bağlantısı gevşek ya da aracın el freni çekili değil | Sigortalara, bağlantılara ve el frenine bakın |
| Kaldırma gücü belirgin düştü, hareket yavaşladı, servis lambası yanıyor | Sistem bir arıza algılamış | Çalışmayı bırakın. Arıza tespiti gerekir |
Bom iniyor ya da yük tutmuyorsa
Bu, hiyapta beklemeye gelmeyen arızadır; çünkü yükün altındaki insanı koruyan parça görevini yapmıyor demektir. Tamir için ararken üç ayrıntı çok işe yarar: bom boşken de iniyor mu yoksa yalnızca yük altında mı; makine soğukken de oluyor mu yoksa ısındıktan sonra mı başlıyor; inen ana bom mu, ikinci bom mu, uzatmalar mı. Bomu bir yüksekliğe getirip yanına bir işaret koyarak çektiğiniz kısa bir video bu soruların çoğunu cevaplar.
Yapılmayacaklar da bellidir: valf ayarıyla oynamayın, mühür tellerini koparmayın, “yavaş iniyor, idare eder” diyerek yük kaldırmaya devam etmeyin.
Ayak arızaları
Ayağın yük altında içeri kaçması iki ayrı sebepten olabilir ve ikisi birbirine karıştırılır: silindir kaçırıyordur ya da zemin oturuyordur. Ayırmak için ayağı yeniden basın, pabucun altına geniş bir destek plakası koyun ve izleyin. Plaka zemine gömülüyorsa sorun zemindedir; plaka yerinde dururken silindir mili kısalıyorsa sorun silindirdedir ve tamir gerekir. Zemin tarafını vinç ayakları ve zemin basıncı yazımızda anlattık. Ayak kaçırırken kaldırma yapılmaz; hiyabın dengesi ayaklara bağlıdır.
Kumanda ve elektronik sorunlar
Kumandanın tepki vermemesi her zaman arıza değildir. Aşırı yük koruması, yük momenti sınıra geldiğinde momenti artıran hareketleri keser ve panelde ikaz ışıkları yanar. Yapılacak şey yükü indirmek ya da araca yaklaştırmaktır. Korumayı devre dışı bırakmak çözüm değildir; kılavuz vincin aşırı yük koruması kapalıyken kullanılmamasını ister. Sistemin mantığını vinç güvenlik sistemleri yazımızda anlattık.
Uzaktan kumandalı hiyaplarda önce basit olanlara bakın: kumandanın aküsü dolu mu, stop butonu basılı mı kalmış, sistem açılırken kollardan biri nötr dışında mıydı. Ekranda hata kodu görünüyorsa silmeden önce fotoğrafını çekin; arıza tespitinde ilk bakılan şey odur.
Ne zaman çalışmayı bırakmalı, neye dokunmamalı?
- Bom, uzatma ya da ayak kendiliğinden hareket ediyorsa çalışmayı bırakın.
- Pompa ses yapıyorsa vinci hemen durdurun.
- Yağ kaçağı varsa stop butonuna basın, PTO'yu ayırın ve kaçaktan uzak durun; basınçlı yağ ciddi yaralanmaya yol açabilir.
- Bomda ya da kolonda çatlak görürseniz vinci kullanmayın.
- Vincin üzerinde kendiniz kaynak yapmayın, delik delmeyin; kılavuz bu işleri operatöre bırakmaz.
- Hortum ve boruları kendiniz sökmeyin; sistem kapalıyken bile hatta basınç kalmış olabilir.
- Acil çalıştırma düzeneğini işe devam etmek için kullanmayın. Kılavuz bunu yalnızca vinci park konumuna almak için tarif eder; o sırada bütün güvenlik sistemleri devre dışıdır.
Operatörün kendi yapabileceği işler sınırlıdır: yağ seviyesini tamamlamak, gresleme yapmak, sigorta değiştirmek, gevşemiş bir rakoru sistem kapalıyken anahtarla sıkmak. Kılavuzun ifadesiyle, yalnızca bilgi ve deneyiminizin yettiği bakımı kendiniz yapın.
Şanlıurfa'da hiyap tamiri nasıl ayarlanır?
AZY Vinç hiyap için arıza tespiti, tamir ve bakım yapıyor. 0542 488 98 08 numarasını arayın ya da WhatsApp'tan yazın; mesajınıza şunları ekleyin:
- Arızanın fotoğrafı ve videosu: bom iniyorsa bekleme anının videosu, kaçak varsa yeri, kumanda sorunuysa panelin ve ekranın fotoğrafı.
- Vincin tipi ve markası: hiyabın markası ve modeli, takılı olduğu araç. Bilmiyorsanız imalatçı etiketinin fotoğrafı.
- Konum: WhatsApp konumu ve aracın yürüyüp yürüyemediği.
- Durum: yük askıda mı, bom toplanabiliyor mu, ayaklar kapanıyor mu.
İşin yerinde mi yoksa bizde mi yapılacağını arızaya göre birlikte belirleriz. Şanlıurfa merkez (Haliliye, Eyyübiye, Karaköprü) ve bütün ilçelerden 7/24 ulaşabilirsiniz; ayrıntı vinç tamiri ve bakım sayfamızda. Hiyabınız tamirdeyken bekleyen yükleme ya da montaj işiniz varsa operatörlü hiyap kiralama ya da Şanlıurfa vinç kiralama ile işi sürdürebilirsiniz.
Hiyap tamirinde maliyeti ne belirler?
- Arızanın yeri: valf mi, silindir mi, hortum mu, elektronik mi.
- Sökme-takma: silindirin ya da bomun sökülmesi gerekip gerekmediği.
- Parça: gereken parçanın türü ve nasıl temin edileceği.
- Hiyabın büyüklüğü: büyük makinede parça da işçilik de artar.
- İşin yeri ve zamanı: yerinde müdahale, mesafe, mesai dışı çalışma.
Arızayı görüp ne yapılacağı netleşince maliyeti işe başlamadan önce konuşuruz.
Sık sorulan sorular
Hiyap bomu neden kendiliğinden iner?
Olağan iki neden vardır: bomdaki yük tutma valfinin hasar görmesi ya da silindirde iç kaçak. İkisi de tamir gerektirir; yükü indirin, vinci toplayın ve yük kaldırmaya devam etmeyin.
Hiyap yükü tutmuyorsa çalışmaya devam edilir mi?
Hayır. Yükü havada tutan güvenlik donanımı görevini yapmıyor demektir. Yük güvenle yere alınır, vinç toplanır ve tamir edilene kadar kullanılmaz.
Hiyap ayağı neden kaçırır?
Ya ayak silindirinde iç kaçak vardır ya da zemin oturuyordur. Ayağı yeniden basıp altına destek plakası koyun; plaka yerinde dururken silindir kısalıyorsa arıza silindirdedir.
Hiyap kumandası tepki vermiyorsa ilk neye bakılır?
Panelde ikaz ışığı yanıyorsa aşırı yük koruması devrededir; yükü indirin ya da yaklaştırın. Tek fonksiyon çalışmıyorsa stop butonuna basıp kolları nötre alın ve yeniden başlatın. Hiç açılmıyorsa sigortalara, kablo bağlantılarına ve el frenine bakın.
Hiyabın yağ kaçağını kendim giderebilir miyim?
Gevşemiş bir rakoru sistem kapalıyken anahtarla sıkabilirsiniz. Hortum ve boru değişimi operatör işi değildir; sistem kapalıyken bile hatta basınç kalabilir.
Şanlıurfa'da hiyap tamiri için ne göndermeliyim?
Arızanın fotoğrafını ve videosunu, hiyabın tipini ve markasını, konumunuzu 0542 488 98 08 numarasına WhatsApp'tan gönderin. İşin yerinde mi yoksa bizde mi yapılacağını arızaya göre birlikte belirleriz.
Hiyabım tamirdeyken kiralık hiyap alabilir miyim?
Evet. AZY Vinç operatörlü hiyap, mobil vinç ve sepetli platform kiralıyor; tamir sürerken işinizi kiralık makineyle sürdürebilirsiniz.