Vinç kazalarının önemli bir bölümü kapasite aşımından değil, zemin yetersizliğinden kaynaklanır. Kâğıt üzerinde doğru seçilmiş bir vinç, ayağının altındaki zemin çöktüğü anda devrilir. Bu yüzden kaldırma planının ilk maddesi kapasite değil, vincin nereye kurulacağıdır.
Ayak basıncı neden bu kadar yüksek?
Vincin toplam ağırlığı ve kaldırdığı yük, kaldırma anında büyük ölçüde tek bir ayağa aktarılabilir. Bom hangi yöne dönerse yük o taraftaki ayağa biner.
Bu yüzden ayak altındaki basınç, aracın kendi ağırlığından hesaplanan ortalamanın çok üzerindedir. Sedye plakaları tam olarak bu basıncı daha geniş bir alana yaymak için vardır ve plakasız çalışma kabul edilemez.
Sahada dikkat ettiğimiz riskler
- Kanalizasyon, rögar ve menhol kapakları: altı boşluktur, kesinlikle üzerine ayak basılmaz
- Yeni doldurulmuş dolgu zemin: sıkışması tamamlanmamıştır, oturur
- Kazı ve hendek kenarları: şev kayması riski taşır
- Bodrum, otopark ve galeri üstü: alttaki döşemenin kapasitesi bilinmeden çalışılmaz
- Yağmur sonrası yumuşamış toprak
- Yeraltı altyapısı: su, doğalgaz ve elektrik hatları
- Asfalt kenarı: görünüşte sağlam, altı çoğu zaman boştur
Bu listedeki en sinsi madde dolgu zemindir. Gözle bakıldığında sağlam görünür, üzerinde yürünür, hatta araç geçer. Ancak vinç ayağının noktasal basıncı altında oturur.
Kurulum yeri seçerken sorduğumuz sorular
- Vinç yükü hangi mesafeden kaldıracak? Yarıçap arttıkça kapasite hızla düşer
- Ayakların tamamı açılabiliyor mu, yoksa kısmi açılım mı gerekiyor?
- Bomun döneceği yörüngede engel var mı: bina, ağaç, direk, hat?
- Enerjili hat varsa güvenli yaklaşma mesafesi korunuyor mu?
- Yük indirileceği noktaya bom rahat ulaşıyor mu?
- Araç bu noktaya girip çıkabilir mi?
Kısmi ayak açılımı özellikle önemlidir. Dar sokaklarda ayakların tamamı açılamaz ve bu durumda vincin kapasitesi belirgin biçimde düşer. Bu düşüş tahminle değil, yük tablosundan okunur.
Yarıçap: en çok yanlış anlaşılan kavram
Sahiplerin çoğu "kaç ton kaldırır?" diye sorar. Doğru soru şudur: "kaç metreden kaç ton kaldırır?" Aynı vinç, yakın mesafede rahatça kaldırdığı yükü, mesafe iki katına çıktığında kaldıramaz.
Bu yüzden keşifte yükün ağırlığı kadar, vincin durabileceği en yakın noktanın yüke uzaklığını da ölçüyoruz. Bazı işlerde çözüm daha büyük vinç değil, daha iyi bir kurulum noktasıdır.
Zemin iyileştirme yöntemleri
- Büyük çelik ya da ahşap plakalarla yük yayma
- Ahşap takoz ve travers ile yastıklama
- Zayıf bölgeye mıcır serilip sıkıştırılması
- Bazı işlerde geçici platform kurulması
Bu önlemler işin süresini bir miktar uzatır ama alternatifi devrilme riskidir. Keşifte zemin şüpheliyse gerekli malzemeyi baştan yanımızda getiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Rögar kapağı üstüne ayak basılabilir mi?
Hayır. Kapağın altı boşluktur ve vinç ayağının noktasal basıncını taşımaz. Bu noktalar kurulum planında baştan dışlanır.
Toprak zeminde çalışılır mı?
Sıkışmış ve kuru toprakta uygun sedye plakalarıyla çalışılabilir. Yağmur sonrası yumuşamış ya da yeni dolgu zeminde ek önlem gerekir.
Ayakların hepsi açılmazsa ne olur?
Kapasite belirgin biçimde düşer. Kısmi açılımda hangi kapasitenin geçerli olduğu yük tablosundan okunur; tahminle çalışılmaz.
Otopark üstünde vinç çalışabilir mi?
Alttaki döşemenin taşıma kapasitesi bilinmeden çalışılmaz. Bu bir statik değerlendirme konusudur ve bina sorumlusundan teyit gerekir.
Keşif ücretli mi?
Urfa merkez ve yakın çevrede keşif için ayrıca ücret talep etmiyoruz. Doğru planlama işin hem güvenliğini hem maliyetini belirlediği için keşfi öneriyoruz.