Sahada sık duyulan bir istek vardır: "Şu parçayı biraz yana çekiver." Kısa cevap: vinçle yük sürüklenmez, yandan çekilmez. Bu kural, vinç kazalarının önemli bir kısmının arkasındaki davranışı hedef alır. Neden bu kadar önemli olduğunu sade bir dille anlatıyoruz.
Vinç neden yalnızca dikey kaldırır?
Vincin yük tablosu, halatın dik aşağı sarktığı durum için hesaplanır. Halat eğik çekildiğinde bom yalnızca aşağı değil yana doğru da yüklenir. Bom yan yüke dayanacak şekilde tasarlanmamıştır; bu yük eğilmeye, halatın makaradan çıkmasına ve en kötü durumda devrilmeye yol açabilir.
Sürüklemenin riskleri
- Yük tablosunun geçersiz hâle gelmesi
- Yük moment göstergesinin gerçek yükü doğru algılayamaması
- Yük yerden kurtulduğu anda sarkaç gibi savrulması
- Halatın makaradan çıkması veya tamburda düzensiz sarılması
- Bom ve dönüş tertibatında hasar
Eğik kaldırma da aynı riski taşır
Yük tam kancanın altında değilse, kaldırma başladığında yük önce yana kayar, sonra sallanır. Bu yüzden kanca her kaldırmada yükün ağırlık merkezinin tam üstüne getirilir. Ağırlık merkezinin nasıl bulunacağını dengeli kaldırma rehberimizde anlattık.
Vinçle yük taşımanın temel kuralları
- Yük dikey kaldırılır, yerden birkaç santim kaldırılıp denge kontrol edilir
- Yük insanların üzerinden geçirilmez
- Yükün altında kimse durmaz
- Yönlendirme için kılavuz halat kullanılır, yük elle itilip çekilmez
- İşaretçi ile operatör aynı işaretleri kullanır (vinç el işaretleri)
- Rüzgârda geniş yüzeyli yükler kaldırılmaz
Yükü yerinden çıkarmak gerekiyorsa
Sıkışmış, gömülü ya da yere yapışmış bir yükü vinçle koparmaya çalışmak da aynı risk grubundadır. Böyle durumlarda önce yük serbest bırakılır; kriko, kaldıraç ya da forklift gibi yardımcı ekipmanlarla konumlandırılır, sonra dikey kaldırılır. Yükü yatay taşımak için vinç yerine forklift daha uygunsa bunu açıkça söylüyoruz (forklift mi vinç mi).
Operatör hayır dediğinde
Belgeli bir operatör, güvenli olmayan bir kaldırmayı reddetme sorumluluğuna sahiptir. AZY Vinç operatörleri yan çekme ve sürükleme taleplerini kabul etmez; bunun yerine işi güvenli şekilde yapmanın yolunu sizinle birlikte planlar.
Sık sorulan sorular
Yük vinçle sürüklenir mi?
Hayır. Vinç dikey kaldırma için tasarlanır; sürükleme ve yan çekme bomu ve dengeyi tehlikeli şekilde zorlar.
Yükü biraz yana çekmek de mi yasak?
Evet. Küçük bir eğim bile yük tablosunu geçersiz kılar ve yükün savrulmasına yol açabilir.
Sıkışmış yük vinçle kurtarılır mı?
Önce yük serbest bırakılmalı, sonra dikey kaldırılmalıdır.
Yük nasıl yönlendirilir?
Yüke bağlanan kılavuz halatla, yükten güvenli mesafede durularak yönlendirilir.