Kaza olmasını kimse istemez, ancak olduğunda ilk dakikada verilen kararlar sonucu belirler. Sahada en sık gördüğümüz hata, herkesin refleksle olay yerine koşmasıdır. Oysa bir vinç kazasında ilk risk çoğu zaman devam ediyordur: yük hâlâ askıdadır, vinç dengesizdir ya da enerjili bir hatla temas sürüyordur. Doğru sıra önce durdurmak, sonra güvenliği sağlamak, en son müdahale etmektir.
İlk otuz saniye
- Tüm kaldırma hareketi durdurulur
- Alanı boşaltın, kimse yaklaşmasın
- Yük hâlâ askıdaysa altına ya da yörüngesine girilmez
- Enerjili hatla temas varsa hiç kimse araca ve yüke dokunmaz
- Yaralı varsa ve güvenliyse ilk yardım başlatılır, 112 aranır
Elektrik teması özel bir durumdur. Araca dokunan kişi devreyi tamamlar. Bu durumda operatör araçta kalır, enerji kesilene kadar kimse yaklaşmaz. Kurtarma çabası, tek bir kazayı çoklu kazaya dönüştüren en yaygın senaryodur.
Sahayı stabilize etmek
Ortam güvenli hâle geldikten sonra ikincil riskler değerlendirilir: devrilmeye devam eden bir yük, gerginliği kalmış sapanlar, hasar görmüş iskele ya da yapı elemanları.
Yükün indirilmesi ya da sabitlenmesi, ancak yeni bir kaldırma planı yapıldıktan sonra denenir. Aceleyle yapılan ikinci kaldırma, ilk kazadan daha kötü sonuçlanabilir.
Kayıt altına alma
Ortam güvenli hâle geldikten sonra, mümkün olduğunca çok kayıt alınmalıdır. Bu, sonrasındaki hem yasal hem sigorta süreçlerinin temelini oluşturur.
- Olay yerinin geniş açılı ve yakın plan fotoğrafları
- Vincin konumu, ayak açılımı ve sedye plakalarının durumu
- Kopan ya da deforme olmuş sapan ve aparatlar
- Zeminin durumu, oturma ya da kayma izleri
- Hava koşulları, saat ve tanık bilgileri
Sahayı temizleme isteği çok güçlüdür ama kayıt alınmadan hiçbir şey hareket ettirilmemelidir. Ortadan kalkan bir kanıt, sorumluluk tartışmasında geri getirilemez.
Bildirim yükümlülüğü
İş kazalarında işverenin yasal bildirim yükümlülüğü vardır ve bunun belirli bir süresi bulunur. Ölümlü ve ağır yaralanmalı olaylarda ayrıca kolluk bildirimi gerekir.
Operatörlü vinç kiralamada sorumluluğun nasıl dağıldığı, önceden yapılmış sözleşmeye bağlıdır. Bu, kaza anında değil sözleşme aşamasında çözülmesi gereken bir konudur.
Kazaların çoğu neden olur?
Sahada gördüğümüz kaza nedenleri şaşırtıcı biçimde tekrar eder ve neredeyse tamamı önlenebilir niteliktedir.
- Zemin yetersizliği ve ayak oturması
- Yük tablosunun okunmaması, kapasite aşımı
- Yükün ağırlık merkezinin yanlış varsayılması
- Enerjili hatta güvenli mesafenin korunmaması
- İşaretçi olmadan görüş dışı kaldırma
- Rüzgâr sınırına rağmen işe devam edilmesi
- Yorgun operatörle uzun vardiya
Listedeki her madde, işe başlamadan önce yapılan kısa bir değerlendirmeyle ortadan kalkar. Kaldırma planı bu yüzden bürokratik bir evrak değil, işin en ucuz güvenlik önlemidir.
Sık sorulan sorular
Elektrik teması olursa ne yapılmalı?
Kimse araca ya da yüke dokunmaz, operatör araçta kalır ve enerji kesilene kadar beklenir. Kurtarma çabası çoklu kazaya yol açan en yaygın hatadır.
Sahayı hemen temizleyebilir miyiz?
Hayır. Kayıt alınmadan hiçbir şey hareket ettirilmemelidir; fotoğraflar sigorta ve sorumluluk sürecinin temelini oluşturur.
Operatörlü kiralamada sorumluluk kimde?
Sözleşmede tanımlanır. Bu yüzden operatör, talimat zinciri ve iş güvenliği sorumluluğunun sözleşmede açık yazılması önemlidir.
Kaza bildirimi ne kadar sürede yapılmalı?
İş kazalarında işverenin yasal bildirim yükümlülüğü ve süresi vardır. Ağır olaylarda ayrıca kolluk bildirimi gerekir.
Kazaları en çok ne önlüyor?
İşe başlamadan önce yapılan kısa kaldırma planı. Zemin, kapasite, yük merkezi ve hat mesafesi kontrol edildiğinde risklerin büyük bölümü ortadan kalkıyor.