Şanlıurfa (Urfa), Türkiye'nin en çok pamuk üreten ili ve Harran Ovası'nda toplama eylülde başlayıp sonbahar boyunca sürüyor. Bu dönemde çırçır fabrikaları neredeyse durmadan çalışır. Makine bakımı, motor değişimi, depo çatısı ya da balya sahası için vinç gerektiğinde asıl mesele zamanlamadır: sezon başladıktan sonra hattı durdurmak herkese pahalıya patlar.
Çırçır tesislerinde hangi işler çıkıyor?
- Çırçır ve linter makinelerinin söküm, taşıma ve yeniden yerleştirilmesi
- Elektrik motoru, redüktör ve fan değişimi
- Pamuk emiş boruları ve siklon montajı
- Depo ve hangar çatısında panel değişimi, oluk ve çatı onarımı
- Balya presi parçalarının indirilip bindirilmesi
- Kantar, jeneratör ve trafo yerleştirme
- Aydınlatma direği ve yüksekte elektrik işleri (sepetli platform)
Sezon öncesi bakım: en doğru zaman
Tesislerin çoğu bakımı yaz sonuna, ilk römorklar gelmeden önceye sıkıştırır. Bu yüzden ağustos sonu ve eylül başı, bölgede vinç talebinin en yoğun olduğu haftalardan biridir.
Bakım listesi netse keşfi erken yapıp işleri tek güne ya da art arda günlere topluyoruz. Aynı tesiste birkaç kaldırma varsa araç bir kez geldiği için iş başına maliyet belirgin şekilde düşer.
Sezon içinde arıza: hattı en kısa sürede açmak
Sezon ortasında yanan bir motor ya da kırılan bir fan, fabrikanın önünde bekleyen römorklar demektir. Bu çağrılarda telefonda şunları soruyoruz:
- Değişecek parçanın yaklaşık ağırlığı ve bulunduğu yükseklik
- Parçanın bina içinde mi, çatıda mı, dışarıda mı olduğu
- Aracın yanaşabileceği noktanın parçaya mesafesi
- Yeni parçanın sahada hazır olup olmadığı
Bu bilgilerle doğru kapasitedeki aracı ilk seferde gönderiyoruz. Yanlış araçla gidip geri dönmek, sezonda kaybedilen en pahalı zamandır.
Pamuk tesisinde güvenlik: yangın riski
Pamuk ve pamuk tozu kolay tutuşur. Bu yüzden çırçır tesislerinde çalışırken sıradan bir şantiyeden farklı önlemler alınır:
- Kaynak ve kesme işi yapılacaksa alan önceden pamuk ve tozdan temizlenir, yanında söndürücü bulundurulur
- Araç egzozu açık balya ve pamuk yığınlarından uzak konumlandırılır
- Tesisin iç kurallarına ve sigara yasağına uyulur
- Çalışma alanı, forklift ve römork trafiğinden bariyerle ayrılır
Zemin ve erişim
Fabrika avlularında beton alanlar olsa da balya sahaları çoğu zaman stabilize ya da topraktır. Sezonda yoğun römork trafiği zemini bozabilir; yağıştan sonra yumuşar.
Vinç ayaklarının basacağı yeri keşifte belirliyor, gerekirse sedye plakalarını büyütüyoruz. Rögar kapakları, kanal üstleri ve kantar platformu ayak basıncını taşımak için yapılmamıştır; üzerlerine kurulum yapılmaz.
Hangi araç uygun?
Motor ve fan gibi orta ağırlıktaki parçalar için çoğu zaman araç üstü (hiyap) vinç yeterlidir ve dar avlularda avantaj sağlar. Makine söküm-taşıma ya da yüksek çatı işlerinde mobil vinç, çatı onarımı ve yüksekte elektrik işlerinde ise sepetli platform tercih edilir. Kesin seçim, parçanın ağırlığı ve aracın yanaşabileceği mesafeye göre yapılır.
Sık sorulan sorular
Pamuk sezonunda vinç bulmak zor mu?
Sezon öncesi haftalar yoğun geçiyor. Bakım listeniz belliyse keşfi erken yapıp tarihi önceden ayırmak en sağlıklısı.
Sezon ortasında arıza olursa ne kadar sürede gelirsiniz?
Bu çağrılara öncelik veriyoruz. Süre aracın o anki konumuna bağlı; telefonda net saat veriyoruz.
Harran ve Akçakale'deki tesislere geliyor musunuz?
Evet. Harran Ovası'ndaki tesislerde çalışıyoruz; mesafe nedeniyle mümkünse planlı gitmeyi tercih ediyoruz.
Birden fazla iş için tek seferde gelebilir misiniz?
Evet. Aynı tesisteki kaldırmaları tek güne topladığımızda araç bir kez geldiği için iş başına maliyet düşüyor.
Tesis içinde kaynak yapılacaksa ne gerekir?
Pamuk kolay tutuştuğu için alan önceden temizlenmeli ve söndürücü hazır bulunmalı. Bu önlemleri tesis sorumlusuyla birlikte planlıyoruz.