Kule vinç operatörü belgesi, Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun 22UY0498-3 Kule Vinç Operatörü (Seviye 3) ulusal yeterliliğine göre, MYK'nın yetkilendirdiği bir sınav ve belgelendirme kuruluşunda teorik ve uygulamalı sınavı geçerek alınır. Belge 5 yıl geçerlidir ve süre sonunda çalışma kaydı ya da uygulama sınavıyla yenilenir. Biz mobil vinç, hiyap ve sepetli araçla çalışan bir firmayız ve kule vinç operatörü yetiştirmiyoruz; ama kule vinçli şantiyelerde kurulum, söküm ve takviye kaldırmalarda kule vinç operatörleriyle aynı sahayı paylaşıyoruz. Bu yazıda resmî yeterlilik metnine dayanarak süreci adım adım anlatıyoruz. Genel operatör belgesi sürecini ise vinç ehliyeti ve operatör belgesi nasıl alınır yazımızda bulabilirsiniz.
Kule vinç belgesi neden ayrı?
Kule vinç, mobil vinçten farklı olarak yolda sürülmez; sahaya parça parça getirilir, temel ya da balast üzerine kurulur ve aylarca aynı yerde çalışır. Operatör çoğu zaman yerden onlarca metre yüksekteki kabinden yükü göremeden, işaretçinin yönlendirmesiyle çalışır. Rüzgâr, dönüş (orientasyon) alanındaki engeller ve diğer vinçlerle çakışma gibi riskler mobil vinçten farklıdır. Bu yüzden MYK, Mobil Vinç Operatörü (Seviye 3) ve Köprülü Vinç Operatörü (Seviye 3) yeterliliklerinden ayrı bir Kule Vinç Operatörü (Seviye 3) yeterliliği tanımlamıştır. Mobil vinç belgesi olan bir operatörün kule vinç kullanabileceği varsayılmamalıdır.
Yeterliliğin künyesi
| Başlık | Resmî metinde yazan |
|---|---|
| Yeterlilik adı ve kodu | Kule Vinç Operatörü (Seviye 3), 22UY0498-3 |
| Hazırlayan | Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (İNTES) |
| Onay | MYK Yönetim Kurulunun 25/05/2022 tarihli ve 2022/108 sayılı kararı |
| Dayandığı meslek standardı | 09UMS0014-3 Kule Vinç Operatörü (Seviye 3) |
| Birim A1 | İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Koruma |
| Birim A2 | Kule Vinçle Çalışma ve Kontrollerini Yapma |
| Belge geçerlilik süresi | 5 yıl |
| Gözetim | Yeterlilik metninde gözetim sıklığı tanımlanmamış |
Ulusal yeterlilikler zaman zaman revize edilir. Sınava girmeden önce MYK portalında yeterliliğin güncel revizyonunu ve belgelendirme kuruluşunun bu yeterlilikte yetkili olup olmadığını kontrol edin. MYK'nın yetkilendirmediği hiçbir kurum ulusal yeterliliğe atıfla sınav yapıp belge veremez.
Belgeyi almak için adım adım süreç
- 1. Yetkili kuruluşu bulun: MYK portalındaki yetkilendirilmiş kuruluşlar listesinden Kule Vinç Operatörü (Seviye 3) kapsamında yetkili bir kuruluş seçin.
- 2. Eğitim alın (tavsiye edilir): yeterlilik metni her birim için tavsiye edilen eğitim içeriği tanımlar. Kurs zorunlu bir ön şart olarak yazılmamıştır ama makine başında deneyimi olmayan birinin uygulama sınavını geçmesi gerçekçi değildir.
- 3. A1 teorik sınavı: iş sağlığı, güvenliği ve çevre koruma konularında çoktan seçmeli yazılı sınav.
- 4. A2 teorik ve uygulama sınavı: kule vinçle çalışma ve kontrollerin yapılmasına yönelik yazılı sınav ile gerçek veya gerçeğine uygun ortamda yapılan performans sınavı.
- 5. Belgenin düzenlenmesi: tüm birimler başarıldığında belgelendirme kuruluşu MYK Mesleki Yeterlilik Belgesini düzenler; belge e-Devlet'te görünür hâle gelir.
Sınavda başarı şartları
Yeterlilik metnine göre teorik sınavlarda adaylara en az 15 soruluk, 4 seçenekli çoktan seçmeli sınav uygulanır, her soru için 2 dakika verilir ve soruların en az yüzde 60'ını doğru yanıtlayan aday başarılı sayılır. Yanlış cevaplar doğruları götürmez.
Uygulama sınavında ise kontrol listesinde "kritik adım" olarak işaretlenen maddelerin tamamının başarılması ve sınavın genelinde yüzde 80 başarı gerekir. Kritik adımlardan birinde hata yapan aday, diğer puanı ne olursa olsun başarısız sayılır. Sahada bu mantık bize çok tanıdık gelir: yükü insanların üstünden geçirmek ya da rüzgâr sınırını yok saymak, gerisi ne kadar iyi giderse gitsin işi bozar.
Süreler de önemlidir: bir birim için başarılan sınavların geçerliliği 1 yıl, başarılan birimin geçerliliği 2 yıldır. Belgeyi almak için iki birimin de geçerliliğini koruyor olması gerekir. Yani A1'i bu yıl geçip A2'yi üç yıl sonraya bırakmak işe yaramaz.
Belge yenileme: 5 yıl dolunca ne olur?
Belge 5 yıl geçerlidir. Süre sonunda belge sahibi iki yoldan en az biriyle değerlendirilir:
- 5 yıllık süre içinde toplamda en az iki yıl veya son altı ay boyunca ilgili alanda çalıştığını gösteren kayıtları (hizmet dökümü, referans yazısı, sözleşme, fatura, portfolyo gibi) sunmak,
- yeterlilik birimleri için tanımlanan uygulama sınavlarına yeniden girmek.
Pratik öneri: çalıştığınız her şantiyede SGK hizmet dökümünüzün doğru iş koduyla işlendiğinden emin olun ve şantiye şefinden referans yazısı almayı ihmal etmeyin. Beş yıl sonra bu kâğıtlar sizi sınavdan kurtarabilir. Yenileme koşulları revizyonla değişebileceği için tarih yaklaştığında belgeyi aldığınız kuruluşa danışın.
MYK belgesi kule vinç için zorunlu mu?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde bazı meslekler için MYK belgesini tebliğlerle zorunlu tutuyor ve liste zaman içinde genişliyor. Bir mesleğin listede olup olmadığını ve zorunluluğun hangi tarihten itibaren uygulandığını MYK'nın güncel "belge zorunluluğu getirilen meslekler" listesinden kontrol etmek gerekir; internetteki eski listeler yanıltıcı olabilir. Listede olmasa bile işveren, iş ekipmanını yalnızca eğitimli ve yetkili kişiye kullandırmakla yükümlüdür. Bu konuda bağlayıcı yönlendirmeyi işyerinizin iş güvenliği uzmanı yapar.
Mobil vinç ile kule vinç aynı şantiyede çalışırken
Kule vincin kurulumu, sökümü veya kapasitesini aşan bir parçanın yerleştirilmesi için şantiyeye mobil vinç çağrılır. Bu durumda iki operatörün dönüş alanları çakışabilir. İşe başlamadan önce iki operatör ve işaretçi birlikte kısa bir toplantı yapmalı, kule vincin hangi konumda kilitli bekleyeceği ve telsiz kanalı netleşmelidir. Ayrıntılı planlama için kaldırma planı, mobil ve kule vinç arasındaki seçim için mobil, sepetli, kule vinç hangisi yazılarımıza bakabilirsiniz.
AZY Vinç olarak Şanlıurfa ve çevre illerde kule vinçli şantiyelere mobil vinç desteği veriyoruz; operatörümüzün belgesini ve aracın periyodik kontrol raporunu iş başlamadan şantiye şefliğine iletiyoruz.
Sık sorulan sorular
Kule vinç operatörü belgesi nasıl alınır?
MYK'nın yetkilendirdiği bir sınav ve belgelendirme kuruluşunda 22UY0498-3 Kule Vinç Operatörü (Seviye 3) yeterliliğinin A1 ve A2 birimlerinden teorik ve uygulama sınavlarını geçerek alınır.
Kule vinç operatörü belgesi hangi seviyede?
Seviye 3. Mobil Vinç Operatörü ve Köprülü Vinç Operatörü yeterlilikleri de Seviye 3'tür, ama her biri ayrı bir yeterliliktir.
Kule vinç belgesi kaç yıl geçerli?
Yeterlilik metnine göre 5 yıl. Süre sonunda çalışma kayıtları sunularak veya uygulama sınavına yeniden girilerek yenilenir.
Kule vinç sınavında kaç puan gerekiyor?
Teorik sınavlarda soruların en az yüzde 60'ını doğru yanıtlamak, uygulama sınavında ise kritik adımların tamamını başarıp genelde yüzde 80 başarı göstermek gerekir.
Mobil vinç belgesiyle kule vinç kullanılır mı?
Hayır. Kule vinç için ayrı bir ulusal yeterlilik vardır; mobil vinç belgesi kule vinç yetkisi vermez.