Kısa cevap: Tuğla, briket, gazbeton ve çimento paletleri, kamyon binanın yanına yanaşabiliyor ve kat çok yüksek değilse hiyapla, aracın uzakta kalması ya da yüksek bir kata çıkılması gerekiyorsa mobil vinçle kata veya çatıya çıkarılır. Hangi araç olursa olsun asıl konu paletin havada dağılmamasıdır: palet, uygun bir palet çatalı, kafes veya file ile kaldırılır, yalnızca altından geçirilen bir sapanla kaldırılmaz. Kata indirilen yük de döşemenin taşıyabileceği şekilde dağıtılır. Bu yazıda malzeme cinsine göre kaldırma yöntemini ve sahada en sık yapılan hataları anlatıyoruz.
Paletli malzeme kata neden vinçle çıkarılır?
Çünkü elle ya da merdivenle taşımak hem yavaş hem risklidir; vinç ise paleti kamyondan doğrudan çalışılacak kata bırakır. Tek bir tuğla paletinde yüzlerce parça vardır. Bunları ustaların kat kat elle taşıması saatler alır, merdivende düşme ve kırılma riski doğurur. Vinçle her palet tek hareketle yerine gider, malzeme iki kez elleçlenmez. Ustalar da günü malzeme taşıyarak değil duvar örerek geçirir. Bu yüzden kaba inşaatta duvar aşamasında vinç günü, çoğu zaman en verimli harcanan gündür.
Elektrikli caraskal ya da küçük vinçlerin hangi durumda yeterli olduğunu caraskal mı vinç mi yazımızda karşılaştırdık. Palet hâlindeki ağır malzemede bu cihazlar çoğu zaman yetersiz kalır.
Hiyap mı, mobil vinç mi?
Seçimi malzemenin ağırlığı değil, kaldırma mesafesi belirler. Hiyap, malzemeyi kendi kasasında getirip doğrudan kata verebildiği için tedarikçiden alınan malzemenin tek araçla taşınması ve kata çıkarılması mümkündür. Ancak hiyabın kolu uzadıkça kaldırabileceği yük azalır; araç binaya uzak kalıyorsa ya da yük yüksek bir kata çıkacaksa mobil vinç gerekir.
| Durum | Uygun araç | Neden |
|---|---|---|
| Kamyon binanın dibine yanaşabiliyor, alçak kat | Hiyap | Malzeme kendi kasasından kata verilir, tek araç yeter |
| Malzeme tedarikçinin kamyonunda geliyor, yere indirilmiş | Hiyap veya mobil vinç | Yerden kata kaldırma; mesafeye göre seçilir |
| Bina bahçe içinde, araç yoldan uzanmak zorunda | Mobil vinç | Uzun yarıçapta kapasite gerekir |
| Çatı veya yüksek kat | Mobil vinç | Yükseklik ve uzanma birlikte artar |
| Çok sayıda palet, gün boyu iş | Mobil vinç | Sabit kurulumla seri kaldırma yapılır |
İki aracın farkını daha ayrıntılı hiyap mı mobil vinç mi yazımızda anlattık.
Palet hangi aparatla kaldırılır?
Yükün türüne uygun kaldırma aparatı kullanmak bir tercih değil, kuraldır. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, kaldırma araçlarında yükün çeşidi, boyutu, şekli ve diğer fiziksel özelliklerine uygun kaldırma aparatlarının kullanılmasını ister. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği de kaldırma aksesuarlarının yüke, kavrama noktalarına ve hava şartlarına uygun seçilmesini öngörür. Sahada bunun karşılığı şudur:
| Malzeme | Paketleme | Önerilen kaldırma yöntemi | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Tuğla | Palet, streç ve çember | Palet çatalı ile, altına güvenlik filesi veya kafes | Çember kopuksa önce yeniden bağlanır |
| Briket | Palet, çoğu zaman yalnızca çember | Palet çatalı ve file | Kenardaki briketler kayabilir |
| Gazbeton | Palet, streç film | Palet çatalı veya geniş kumaş sapan ile | Köşeler kolay kırılır, köşe koruyucu kullanılır |
| Çimento ve hazır harç torbası | Palet üstünde streçli torbalar | Kafes palet ya da file ile | Yırtılan torba dağılır, rüzgârda toz yapar |
| Büyük torba (big bag) kum veya harç | Kaldırma halkalı torba | Torbanın kendi halkalarından | Halkalar ve dikişler kontrol edilir |
| Kiremit | Palet, streç | Palet çatalı ve file | Çatıya dağıtılarak bırakılır |
Paletin altından geçirilen tek bir sapanla kaldırma, en sık gördüğümüz hatadır. Palet havada sıkışır, kenardaki parçalar dışarı kayar ve aşağıya düşer. Ahşap paletin kendisi de çürük ya da kırık olabilir; kaldırmadan önce paletin sağlam olduğuna bakılır. Bağlama ayrıntıları için sapan ve halat seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Bir kaldırmada kaç palet alınacağı da sık sorulur. Genel olarak her kaldırmada tek palet almayı tercih ederiz. İki paleti üst üste ya da yan yana tek askıda kaldırmak, yükün dengesini ve ağırlık merkezini belirsizleştirir; alttaki palet üstteki paletin ağırlığıyla ezilebilir. Tek palet daha fazla tur demektir ama her tur kontrollüdür ve katta karşılayan kişi yükü güvenle alır.
Malzeme katta nereye bırakılır?
Malzeme döşemenin taşıyabileceği şekilde, kenardan içeriye ve birkaç noktaya dağıtılarak bırakılır. Yönetmelik, yapı alanında malzemelerin yıkılma ve devrilmeleri önlenecek şekilde istif edilmesini ister. Uygulamada dikkat edilenler:
- Paletler yeni dökülmüş ya da kalıbı henüz alınmamış döşemeye bırakılmaz; bunun için statik sorumlusuna veya şantiye şefine danışılır.
- Tüm paletler tek noktaya yığılmaz, kolon ve kiriş hatlarına yakın yerlere dağıtılır.
- Döşeme kenarında korkuluk yoksa palet kenara bırakılmaz; malzeme kenardan düşebilir.
- Balkon ve konsol çıkmalar ağır palet için uygun yer değildir.
- Çatıda paletler çatı iskeletinin taşıyıcı hatlarına bırakılır, rüzgârda uçabilecek ambalajlar bağlanır.
Kattaki çalışanlar, yük inerken döşeme kenarından ve yükün altından uzak durur. Yük katta yere değip dengesi alındıktan sonra yaklaşılır ve sapan çözülür.
Sahada en sık yapılan hatalar
- Kopuk çemberli ya da streci yırtılmış paleti olduğu gibi kaldırmak.
- Paleti tek sapanla, altından geçirerek kaldırmak.
- Yükü kat kenarında elle çekip içeri almaya çalışmak; yük salınırsa kişi dışarı çekilebilir.
- Rüzgârlı havada hafif ama geniş yükleri (köpük levha, torba) kaldırmaya devam etmek.
- Kamyon kasasındaki paletleri sırayla değil, rastgele almak; kamyon dengesi bozulabilir.
- Yüklerin geçtiği hattın altından yaya ve çalışan geçişine izin vermek.
Düşen yükün en sık nedenlerini vinçte yük düşmesi yazımızda tablo hâlinde topladık.
Palet kaldırma işinde fiyat neye göre belirlenir?
- Palet sayısı ve her paletin yaklaşık ağırlığı
- Çıkılacak kat veya çatı yüksekliği
- Aracın binaya ne kadar yaklaşabildiği
- İşin tek seferlik mi, gün boyu mu olduğu
- Malzemenin ve ustaların vinç geldiğinde hazır olup olmadığı
- Şantiyenin mesafesi
Şanlıurfa'da paletli malzeme için vinç nasıl ayarlanır?
0542 488 98 08 numarasını arayın ya da aynı numaraya WhatsApp'tan yazın. Mesajınıza malzemenin cinsini ve palet sayısını, irsaliyedeki ağırlık bilgisini, çıkacağı katı, kamyonun ve vincin duracağı yerin fotoğrafını ve teslim gününü ekleyin. Malzeme teslim saatini tedarikçiyle netleştirip bize bildirirseniz vinci aynı saate planlarız; böylece araç beklemez. Şanlıurfa merkezde (Haliliye, Eyyübiye, Karaköprü) ve ilçelerde çalışıyoruz. Araç seçenekleri için hiyap kiralama sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tuğla paleti kata nasıl çıkarılır?
Palet, palet çatalı ve altına güvenlik filesi ya da kafes ile kaldırılır, hiyap veya mobil vinçle kata verilir ve döşemenin taşıyabileceği şekilde dağıtılarak bırakılır.
Palet tek sapanla kaldırılır mı?
Önermiyoruz. Altından geçirilen tek sapan paleti havada sıkıştırır, kenardaki parçalar kayıp düşebilir. Palet çatalı, kafes ya da file kullanılmalıdır.
Hiyap mı mobil vinç mi seçmeliyim?
Kamyon binaya yanaşabiliyor ve kat alçaksa hiyap genellikle yeterlidir. Araç uzakta kalıyorsa, bina bahçe içindeyse ya da yük çatıya veya yüksek kata çıkacaksa mobil vinç gerekir.
Çimento torbaları vinçle kata çıkarılır mı?
Evet, kafes palet ya da file ile çıkarılır. Streci yırtılmış paletlerde torbalar dağılabileceği için kaldırmadan önce ambalaj kontrol edilir.
Malzeme katta nereye bırakılmalı?
Kenardan içeriye, kolon ve kiriş hatlarına yakın birkaç noktaya dağıtılarak bırakılmalıdır. Yeni dökülmüş döşemeye, balkona ve korkuluksuz kenara palet bırakılmaz.
Paletli malzeme kaldırma fiyatı nasıl belirlenir?
Palet sayısı ve ağırlığı, kat yüksekliği, aracın binaya uzaklığı, işin süresi ve şantiyenin mesafesi fiyatı belirler. Bilgileri gönderdiğinizde fiyatı baştan söyleriz.